اختلال افسردگی فصلی

فکر کنید در فصل زمستان هستید و این فصل همیشه برای بیشتر ِما یادآور زیبایی های نابه، از برف بازی ها و سرسره بازی های کودکانه ی مدرسه مون گرفته تا عطر هوس انگیز غذای گرم روی بخاری توی هوای سرد و دوره همی های شاد دوستانه مون توی عصر های یخی به صرف یک فنجان چای داغ دبش و عاشقانه های گُر گرفته روی بخار شیشه های ماشین .اما……

اما زمستان زیبا برای همه ی ما هم،این قدر جذاب و دل انگیز نیست، بلکه ممکنه یاداوری آمدنش ما رو دوباره با کلی تجربه ی اضطراب خستگی های آزار دهنده و بی دلیل، بدن درد های گاه شدید، عصبی بودن، غمگینی های مداوم و کلافه کننده مواجه کنه و باعث بشه که کلی حالمون با آمدنش بد باشه. همین مثال برای تمامی فصل ها می‌باشد و ممکن هست هر فصلی برای بعضی از افراد نا خوشایند باشد…..ولی چرا؟!
دلیل این اضطراب ها و این حس های ناخوشایند و عاطفه های پایین چی ممکنه باشه؟!در ادامه پاسخ این سوالات را میدهیم.

اختلال افسردگی فصلی چیست؟

اختلال افسردگی فصلی شکلی از افسردگی می باشد که به افسردگی فصلی یا افسردگی زمستانی(SAD) هم شناخته شده می‌باشد. این بیماری نوعی افسردگی حاد به همراه الگوی فصلی است.
افراد مبتلا به اختلال افسردگی فصلی تغییرات خلقی و علائم شبیه به افسردگی را تجربه می کنند. معمولا علائم بیماری در ماه های پاییزی و زمستانی که نور خورشید کمتر است رخ داده و با فرا رسیدن فصل بهار، علائم بهتر می شوند. در ایالات متحده، به طور معمول پر دردسرترین ماه های سال برای افراد مبتلا به این بیماری ماه های ژانویه و فوریه می باشد. با اینکه کمتر شایع است اما برخی از افراد این بیماری را در تابستان تجربه می کنند.

اختلال افسردگی فصلی چیزی بیشتر از یک «زمستان غم­ انگیز» است. علائم می تواند ناراحت کننده و طاقت فرسا باشد و در انجام کارهای روزانه اختلال ایجاد کند. اگرچه این بیماری قابل درمان است، حدود 5 درصد از بزرگسالان در ایالات متحده اختلال افسردگی فصلی را تجربه می کنند و معمولاً طول دوره ی این بیماری حدود 40 درصد از سال را شامل می شود که در زنان شایع تر از مردان است.

اختلال افسردگی فصلی با ناهماهنگیِ بیوشیمیایی در مغز مرتبط است که بخاطر ساعات کوتاه‌تر نور در روز و نور خورشید کمتر در زمستان است. اختلال افسردگی فصلی در افرادی که دور از خط استوا زندگی می کنند، یعنی جایی که ساعات نور روز کمتری در زمستان وجود دارد، شایع تر است.

تشخیص و علائم افسردگی فصلی

علائم شایع در اختلال افسردگی فصلی، شامل خستگی (حتی با وجود خوابیدن بیش از حد) و افزایش وزن به دلیل پرخوری و تمایل به خوردن کربوهیدرات است. علائم اختلال افسردگی فصلی می تواند از خفیف تا شدید متفاوت باشد و ممکن است که شامل بسیاری از علائم مشابه افسردگی اساسی باشد، مانند:

• احساس ناراحتی یا داشتن حس و حالی شبیه به افسردگی
• از دست دادن علاقه یا شور و شوق نسبت به انجام کارهایی که زمانی از آن لذت می برده اید
• تغییرات الگوی خوابیدن، مخصوصا بیش از حد خوابیدن
• از دست دادن انرژی یا افزایش خستگی، حتی با وجود افزایش ساعات خواب
• افزایش فعالیت های بدنیِ بی هدف (مانند یک جا ننشستن، قدم زدن، نگرانی و آشفتگی (فشار دادن دست ها به هم)، یا کند شدن حرکات یا گفتار (این کارها باید آنقدر زیاد باشد که برای دیگران قابل مشاهده باشد)
• احساس پوچی یا گناهکار بودن
• مشکل در تفکر، تمرکز یا تصمیم گیری
• فکر به خودکشی یا مرگ

ممکن است که این اختلال در هر سنی شروع شود، اما معمولا زمانی شروع می شود که شخص بین 18 تا 30 سال سن داشته باشد.

چه چیزی باعث اختلال افسردگی فصلی می شود؟

محققان دقیقاً نمی دانند چه چیزی باعث افسردگی فصلی می شود. ممکن است کمبود نور خورشید باعث ایجاد این بیماری در افرادی شود که مستعد ابتلا به آن هستند. نظریه ها بدین صورت است:

تغییرات ساعت زیستی: وقتی فردی کمتر در معرض نور خورشید قرار می گیرد، ساعت زیستیِ او تغییر می کند. این ساعت داخلی خلق و خو، خواب و هورمون ها را تنظیم می کند. و زمانی که تغییر می کند ممکن است که افراد در تنظیم خلق و خویشان دچار مشکل شوند.

عدم تعادلِ شیمیایی مغزی: مواد شیمیایی مغزی که انتقال دهنده ی مغزی نام دارد، ارتباطات بین اعصاب را منتقل می کنند. این مواد شیمیایی شامل موادی مانند سروتونین است که به احساس شاد بودن کمک می کند. ممکن است افرادی که در معرض ابتلا به اختلال افسردگی فصلی هستند در آن زمان سروتونین کمتری داشته باشند. از آنجایی که نور خورشید به تنظیم سروتونین کمک می کند، کمبود آفتاب در زمستان می تواند وضعیت را بدتر کند و بیشتر کاهش یابد و منجر به تغییرات رفتاری شود.

کمبود ویتامین D : میزان سروتونین نیز با وجود ویتامین D بیشتر می شود. چون که نورخورشید به تولید ویتامین دی کمک می کند، کم بودن مدت زمان بودن خورشید در آسمان منجر به کمبود ویتامین دی می شود. که این تغییرات بر میزان سروتونین و خلق و خو تاثیر می گذارد.

افزایش ملاتونین: ملاتونین نوعی ماده ی شیمیایی است که بر الگوی خواب تاثیر می گذارد. ممکن است که کمبود نور خورشید باعث تولید بیش از حد ملاتونین در برخی از افراد شود. و ممکن است که آنها در طول زمستان احساس تنبلی و خواب آلودگی کنند.

افکار منفی: اغلب اوقات، افراد مبتلا به اختلال افسردگی فصلی در مورد فصل زمستان افکار منفی، استرس و ناراحتی دارند. محققان مطمئن نیستند که آیا افکار منفی، علت یا اثر افسردگی فصلی هستند یا خیر.

برای تشخیص اختلال افسردگی فصلی به چه آزمایشاتی نیاز دارم؟

هیچ آزمایش خون یا اسکنی برای تشخیص افسردگی فصلی وجود ندارد. با این حال، ممکن است که پزشکتان آزمایش را برای رد سایر حالت هایی که باعث علائم یکسان می شود را توصیه کند.

چه کسانی در معرض خطر اختلال افسردگی فصلی هستند؟ 

اختلال افسردگی فصلی در افراد جوان و زنان شایع تر است. شما همچنین در معرض خطر بیشتری هستید اگر:

• اختلال خلقی دیگری مانند اختلال افسردگی اساسی یا اختلال دو قطبی داشته باشید.
• خویشاوندانی مبتلا به بیماری های روانی مانند افسردگی یا اسکیزوفرنی داشته باشید.
• در عرض های جغرافیایی بالا (در شمال خط استوا)، مانند آلاسکا یا نیوانگلند زندگی کنید.
• در مناطقی که آب و هوای ابری دارد زندگی کنید.

ممکن است افراد مبتلا به اختلال افسردگی فصلی، حالت روانی دیگری نیز داشته باشند، مانند:

• اختلال اضطرابی
• اختلال کم توجهی ـ بیش فعالی
• اختلال تغذیه
• اختلال هراس

افسردگی فصلی در فصل‌های مختلف

افسردگی فصلی در زمستان:
رایج‌ترین نوع این اختلال است. کاهش نور خورشید باعث کاهش سروتونین و افزایش ملاتونین می‌شود که منجر به خواب‌آلودگی، خستگی و خلق‌و‌خوی پایین می‌شود.

افسردگی فصلی در تابستان:
کمتر رایج است اما ممکن است به علت گرمای زیاد، تغییرات در خواب یا طول روز طولانی بروز کند. افراد اغلب احساس تحریک‌پذیری یا بی‌قراری می‌کنند.

افسردگی فصلی در پاییز:
این نوع نیز شایع است و معمولاً زمانی آغاز می‌شود که روزها شروع به کوتاه‌تر شدن می‌کنند و هوا سردتر می‌شود. علائم مشابه افسردگی زمستانی است.

افسردگی فصلی در بهار:
نادرترین نوع SAD  است و ممکن است به دلیل تغییرات سریع در میزان نور و گرما رخ دهد. این نوع معمولاً با اضطراب و بی‌قراری همراه است.

اختلال افسردگی فصلی چگونه تشخیص داده می شود؟

اگر علائم اختلال افسردگی فصلی دارید، سعی نکنید خودتان را معاینه کنید. برای ارزیابی کامل به یک پزشک مراجعه کنید.
ممکن است یک مشکل فیزیکی داشته باشید که باعث افسردگی می شود.اما اغلب اوقات، اختلال افسردگی فصلی بخشی از یک مشکل پیچیده‌ترِ مربوط به سلامت روان است.

ممکن است پزشکتان شما را به یک روانپزشک یا روانشناس ارجاع دهد. این متخصصان سلامت روان در مورد علائم شما با شما صحبت می کنند. آنها الگویی از علائم را در نظر می گیرند و تشخیص می دهند که آیا افسردگی فصلی دارید یا یک اختلال روانی دیگر. ممکن است لازم باشد پرسشنامه ای را پر کنید تا مشخص شود آیا اختلال افسردگی فصلی دارید یا خیر.

اختلال افسردگی فصلی چگونه درمان می شود؟

پزشکتان در مورد گزینه‌های درمان افسردگی فصلی با شما صحبت خواهد کرد. ممکن است ترکیبی از درمان ها برای شما مفید باشد از جمله:

• نوردرمانی: درمان با نور روشن، با استفاده از یک لامپ مخصوص، می تواند اختلال افسردگی فصلی را درمان کند.
• درمان شناختی-رفتاری: نوعی از روان درمانی نیز می تواند به طور موثر اختلال افسردگی فصلی را درمان کند. تحقیقات نشان داده است که درمان شناختی-رفتاری طولانی ترین ماندگاری را در بین هر روش درمانی ایجاد می کند.

• مصرف مکمل‌های ویتامین D: کمبود ویتامینD در افرادی که نور خورشید کمی دریافت می‌کنند، شایع است. مصرف مکمل‌های ویتامین D می‌تواند به بهبود علائم افسردگی فصلی کمک کند.
• دارودرمانی: در برخی موارد، پزشک ممکن است داروهای ضدافسردگی مانند مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) را تجویز کند. این داروها به تعادل شیمیایی مغز کمک می‌کنند.
• افزایش فعالیت بدنی: ورزش منظم، به خصوص فعالیت‌هایی که در فضای باز انجام می‌شود، می‌تواند سطح سروتونین را افزایش داده و خلق‌و‌خوی فرد را بهبود بخشد. پیاده‌روی روزانه در نور خورشید نیز توصیه می‌شود.
• رژیم غذایی متعادل: مصرف غذاهای سالم و کاهش مصرف کربوهیدرات‌های ساده و شیرینی‌ها به تثبیت انرژی و خلق‌و‌خوی فرد کمک می‌کند.
• برنامه خواب منظم: تنظیم الگوی خواب با رفتن به رختخواب و بیدار شدن در زمان مشخص می‌تواند به تثبیت ساعت زیستی بدن کمک کند.
• مدیریت استرس: استفاده از روش‌های کاهش استرس مانند یوگا، مدیتیشن و تکنیک‌های تنفس عمیق می‌تواند تأثیر مثبتی بر خلق‌و‌خوی افراد داشته باشد.
• پشتیبانی اجتماعی: حفظ ارتباط با دوستان و خانواده و شرکت در فعالیت‌های اجتماعی از اهمیت بالایی برخوردار است. احساس حمایت می‌تواند اثرات منفی SAD را کاهش دهد.
• قرار گرفتن در فضای باز: هر روز زمانی را در محیط بیرون سپری کنید، حتی اگر هوا ابری باشد. این کار به بدن کمک می‌کند تا از نور طبیعی بهره ببرد.
• رواندرمانی و تراپی: یکی از راه‌های درمان افسردگی فصلی رواندرمانی یا تراپی آنلاین می‌باشد که شما می‌توانید مشکلات خود را با یک درمانگر مجرب در میان بگذارید تا شما را در مسیر درستی قرار دهد. 

راه‌های پیشگیری افسردگی فصلی

• هر روز مدتی را بیرون از خانه بگذرانید، حتی زمانی که هوا ابری است. اثرات نور در روز هنوز هم مفید است. اگر هوا خیلی سرد است، پرده هایتان را باز کنید و کنار یک پنجره آفتاب­گیر بنشینید.
• زمانی که پاییز شروع می شود، حتی قبل از اینکه علائم اختلال عاطفی فصل زمستان به سراغتان بیاید، از جعبه نور 10000 لاکسی استفاده کنید.
• از یک رژیم غذایی متعادل استفاده کنید. حتی اگر هوس غذاهای نشاسته ای و شیرین کنید، رژیم متعادل به شما کمک می کند تا انرژی بیشتری داشته باشید.
• در روز سی دقیقه و در هفته پنچ بار ورزش کنید.
• با حلقه اجتماعی و فعالیت های منظم خود را مشغول کنید. حمایت اجتماعی بسیار مهم است.

اختلال افسردگی فصلی هرچند آزاردهنده است، اما با شناخت علائم، استفاده از روش‌های درمانی و پیشگیرانه می‌توان آن را مدیریت کرد. اگر احساس می‌کنید که SAD  کیفیت زندگی شما را کاهش داده، بهتر است با یک پزشک یا متخصص سلامت روان مشورت کنید.

در صورت نیاز به مشاوره آنلاین درباره اختلال افسردگی فصلی می توانید از طریق لینک زیر به با ما در تماس باشید:

ارتباط با نوجان کلینیک