گرما و سرما چه تاثیری بر وضعیت روانشناختی ما میگذارد؟
آیا تا به حال به این فکر کردهاید که چرا در روزهای سرد احساس افسردگی میکنید یا چرا در گرما زودتر عصبانی میشوید؟ آب و هوا، از سرما و گرما گرفته تا تغییرات شدید جوی، میتواند بهطور عمیق بر وضعیت روانی ما تأثیر بگذارد. شاید ندانید، اما تغییرات دما و وضعیت جوی نه تنها بر سلامت جسمانی ما تأثیر میگذارند، بلکه میتوانند بر خلق و خو، احساسات و رفتارهای ما نیز تأثیرات زیادی داشته باشند. در این مقاله، به بررسی چگونگی تاثیر گرما و سرما بر سلامت روان خواهیم پرداخت و خواهیم دید که چگونه میتوانیم با تغییرات آب و هوایی بهطور مؤثرتر مقابله کنیم و سلامت روان خود را حفظ کنیم.
قبل از اینکه ادامه مطلب را بخوانید، پیشنهاد میکنیم فایل صوتی زیر از آقای دکتر صادق فلاح را در مورد تاثیر گرما و سرما بر سلامت روان، بشنوید و سپس ادامه مطلب را بخوانید:
تأثیر آب و هوا بر خلق و خو
آب و هوا از جمله عوامل بیرونی و محیطی است که بر خلق و خو و سلامت روان ما تأثیر میگذارد. تغییر فصلها میتواند بر خلق و خو تأثیر بگذارد. به عنوان مثال، تابستان را ممکن است با تعطیلات و خوشگذرانی مرتبط بدانیم و از آن انتظارات مثبتی داشته باشیم. با این حال، اگر در تابستان با آب و هوای نامناسب مواجه شویم، ممکن است دچار استرس شویم.
اثرات سرما بر سلامت روان
درحالی که ممکن است هوای سرد شما را به یاد شرایط سخت مثل سرمازدگی بیندازد، جالب است بدانید هوای سرد در مقایسه با هوای گرم برای سلامت روان شما بهتر است.
یک مطالعهی اخیر به نام «سلامت روان» این مطلب را بیان کرد که دمای سردتر، به تعدیل مشکلات در سلامت روان کمک میکند اما دمای گرمتر، این مشکلات را تشدید میکند. برای مثال، وقتی هوا گرمتر است، به طور میانگین افراد بیشتری برای مشکلات سلامت روان یا مسائل مرتبط با خودکشی به اورژانس مراجعه میکنند.
افسردگی و احساس سرما
اختلال عاطفی فصلی یا همان Seasonal Affective Disorder (SAD)نوعی افسردگی است که معمولاً با شروع فصل پاییز و کاهش نور خورشید آغاز میشود و در زمستان شدت مییابد. عوامل زیستشناختی مانند اختلال در ریتم شبانهروزی و کمبود ویتامین D میتوانند به بروز SAD کمک کنند. این اختلال میتواند با درمانهایی مانند نور درمانی، مصرف مکملهای ویتامین ،Dو رواندرمانی مدیریت شود.
ممکن است خودتان هر ساله دچار SAD شوید یا یکی از نزدیکانتان گرفتار این مشکل در سلامت روان خود باشد. SAD، نوعی افسردگی است که معمولاً با شروع فصل پاییز، کاهش نور خورشید و کوتاه شدن روزها، شروع میشود و با کوتاهتر شدن روزها، در زمستان شدت میگیرد. دورههای افسردگی، به نور خورشید و درجهی حرارت وابستهاند.
بر اساس یافتههای به دست آمده توسط یک منبع معتبر، حدود75% از افرادی که به SAD مبتلا میشوند،زنها هستند (در حالی که به لحاظ آماری انتظار میرود زنان و مردان هر کدام حدوداً 50% از مبتلایان به SAD را تشکیل دهند). کسی که دچار SAD است، احساس میکند که باید در خانه بماند، زیرا فعالیتهایش در بیرون از خانه محدود شده است. اینکه دقیقاً چه عواملی بر ابتلای فرد به SAD اثرگذار هستند، به نوعی ناشناخته است.
با این حال، عوامل زیستشناختی متعددی در شکلگیری این اختلال موثر شناخته شدهاند. اختلال در ریتم شبانهروزی به واسطهی شغلهای شیفت چرخشی شب-روز، تولید بیش از حد ملاتونین، کمبود سروتونین (که باعث داشتن احساس خوب میشود) و کمبود ویتامین D، از جمله عوامل زیستشناختی موثر در SAD شناخته میشوند.
اگر فکر میکنید که ممکن است شما هم گرفتار SAD باشید، جای نگرانی نیست. چرا که SAD میتواند درمان شود. درمانهای مختلفی برای SAD وجود دارد که نور درمانی، تجویز مکملهای ویتامینD ، تغییر در عادات سبکزندگی و تجویز داروهای ضد افسردگی از جملهی این موارد هستند. همچنین، مراجعه به رواندرمانگر و دریافت رواندرمانی (تراپی) هم میتواند اقدامی بسیار سودمند باشد و توانمندی شما را کمکم برای مقابله با SAD بالا ببرد.
نوردرمانی در سال 1984 برای درمان SAD ارائه شد. در نوردرمانی معمولاً بیمار در معرض نور درخشان قرار داده میشود و اغلب منبع نور یک جعبهی نوری است که بر روی میز یا نیمکت قرار داده میشود. بیمار روزانه 2-1 ساعت پیش از غروب روبروی جعبهی نور قرار میگیرد.
نورهای فزایندهی درخشان به صورت یک راهکار در منزل بیماران قرار داده میشود که صبح زود و بعد از غروب بتوانند در معرض این نور قرار بگیرند. تسکین فوری نشانههای افسردگی بهویژه با نورهای صبح و همچنین، برگشت نشانهها زمانی که نور کاهش یافته، گزارش شدهاست.
استرس و احساس سرما
در هوای سرد، احساس استرس و اضطراب میتواند افزایش یابد، به ویژه اگر این سرما با مشکلاتی مانند سرمازدگی همراه باشد. افراد ممکن است در مواجهه با شرایط بد آب و هوایی سرد دچار استرس شوند و این امر بر خلق و خو و سلامت روان آنها تأثیر بگذارد.
گرما چطور بر سلامت روان ما اثر میگذارد؟
شاید در ابتدا عجیب به نظر برسد اما آب و هوای گرم بر افکار، احساس و رفتار افراد میتواند اثرات منفی بگذارد. درحالی که گرمای خفیف هوا ممکن است برای برخی افراد کمی خوشایند باشد، اما هوای بسیار گرم می تواند افراد را عصبی و پرخاشگر کند.
اگر یکی از اعضای خانوادهی شما در روزهای گرم، زود کنترل خود را از دست میدهد و عصبانی میشود، ممکن است این به یک موضوع علمی مربوط باشد.
هوای گرم بسته به دما، رطوبت، مدت زمان قرار گرفتن در معرض گرما میتواند تأثیرات مختلفی بر افراد بگذارد. برخی از اثرات احتمالی عبارتند از:
- تغییر خلقوخو و رفتار: قرار گرفتن در معرض دمای گرم منجر به واکنشهایی در بدن میشود که ممکن است باعث افزایش سطح هورمون استرس و دمای مغز شود. علاوه بر این، هوای بسیار گرم ممکن است سطح دوپامین و سروتونین را کاهش دهد (اینها واسطههای عصبی هستند که برای ایجاد احساس شادی بسیار مهم هستند.)
بر اساس باورهای رایج، آب و هوا میتواند بر خلق و خوی ما تأثیر بگذارد. برخی از افراد ممکن است در هوای گرم احساس تحریک پذیری، اضطراب یا افسردگی بیشتری داشته باشند، در حالی که برخی دیگر ممکن است از آفتاب لذت ببرند و احساس انرژی بیشتری داشته باشند.
- افزایش خطر آسیب عصبی: تغییرات آب و هوا باعث آسیب به مغز و همچنین سلامت روانی و جسمی ما میشود. تأثیری که گرما میتواند بر روی مغز ما بگذارد، شامل افزایش خطر زوال عقل، فراموشی، و صرع، از جمله موارد دیگر است. مغز کودکان و نوجوانان به ویژه در برابر اثرات نامطلوب تغییرات آب و هوایی بیشتر درمعرض خطر است.
- اثرات فیزیولوژیکی: هوای گرم میتواند باعث بیماریهای مرتبط با گرما شود، مانند گرمازدگی. این شرایط زمانی اتفاق میافتد که توانایی بدن برای تنظیم دمای بدن به دلیل دریافت گرمای بیش از حد از محیط یا فرآیندهای متابولیک داخلی به خطر میافتد. بیماریهای مرتبط با گرما میتوانند مغز، قلب، کلیهها، کبد و سایر اندامها را تحت تأثیر قرار دهند و در صورت عدم درمان سریع میتوانند کشنده باشند. هوای گرم همچنین میتواند باعث کم آبی، آفتاب سوختگی و سرطان پوست شود.
- کاهش عملکرد شناختی: مطالعات متعددی آب و هوای گرم را با کاهش عملکرد شناختی مرتبط دانستهاند که منجر به کاهش بهرهوری، اشتباه در قضاوت، اثرات مضر بر سلامت روان، افزایش خطر آسیب در محل کار و حتی افزایش جرم و جنایت می شود.
هوای گرم میتواند بر خلقوخو، رفتار، شناخت و سلامت روان تأثیر بگذارد. برخی مطالعات نشان دادهاند که هوای گرم باعث افزایش میزان پرخاشگری، خشونت، خودکشی و جرم و جنایت میشود. هوای گرم همچنین میتواند تمرکز، حافظه و تصمیم گیری را مختل کند.زیرا استرس ناشی از گرما میتواند جریان خون به مغز را مختل کند، دسترسی به اکسیژن و گلوکز را کاهش دهد و سطح هورمونهای استرس را افزایش دهد. - اثرات اجتماعی: هوای گرم میتواند اثرات اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی داشته باشد. به عنوان مثال، هوای گرم میتواند بهرهوری و عملکرد کار را کاهش دهد، به ویژه برای کارگرانی که در فضای باز کار میکنند. آب و هوای گرم همچنین میتواند تقاضا و مصرف انرژی را برای مقاصد خنک کننده افزایش دهد که میتواند به انتشار گازهای گلخانهای و تغییرات آب و هوایی کمک کند. هوای گرم همچنین بر کشاورزی، امنیت غذایی، در دسترس بودن آب و تنوع زیستی تأثیر میگذارد.
همانطور که دیدید، هوای گرم میتواند عواقب قابل توجهی برای سلامت و عملکرد مغز ما داشته باشد. مهم است که آب کافی به سلولهای بدن شما برسد (هیدراته بمانید)، از قرار گرفتن بیش از حد در معرض نور خورشید خودداری کنید و در صورت مشاهده علائم بیماری مرتبط با گرما، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
براساس تحقیقات منتشر شده در مقالهای در انجمن علوم روانشناسی، افراد در مواجهه با گرمای بیشاز حد به احتمال زیاد تحریکپذیر میشوند و رفتاری پرخاشگرانه یا خشونتآمیز دارند. درواقع، حتی با کنترل عواملی مانند سن، نژاد و فقر، شهرهایی که در مناطق گرمتر هستند، نسبت به شهرهایی که در مناطق خنکتر واقع شدهاند، معمولاً جرمهای خشونتباری را تجربه میکنند.
یک مطالعه برای تجزیهوتحلیل ارتباط بین آب و هوا و تیراندازیهای روزانه در شیکاگو، از سال2012 تا 2016 انجام شد و محققان یک ارتباط قطعی بین جرم و جنایت و دمای بالای هوا پیدا کردند. تیراندازی در روزهای گرم بهویژه در تعطیلات آخر هفته و درحالی که مردم بیرون بودند، بیشتر رخ میداد. هنگامی که دما 10 درجه بالاتر از میانگین رفت، محققان به این موضوع پی بردند که میزان تیراندازی 33/8 درصد افزایش پیدا کرده است.
تأثیر رویدادهای آب و هوایی شدید
آب و هوای روزمره، چه باران باشد چه برف یا آفتاب فراوان، مستقیماً بر زندگی ما تأثیر میگذارد. برای مثال، آب و هوای شدید به شکل گردباد، سیل عظیم یا طوفان نیز مستقیماً بر ما تأثیر میگذارد. اما باید به یاد داشته باشیم که باید به اثراتی که این شرایط آب و هوایی به طور غیرمستقیم بر روی ما میگذراند، نیز توجه کنیم.
مردم شدیدا نگران تغییرات اقلیمی هستند.
دانشمندان اخیراً پیامدهای غیرمستقیم آب و هوای شدید و تغییرات آب و هوایی را کشف کردهاند. کودکان و کسانی که از قبل به بیماریهای روانی مبتلا شده بودند، پس از قرار گرفتن در معرض اخبار مربوط به تغییرات آب و هوایی یا بلایای طبیعی، بیشتر در معرض فشار روانی قرار میگیرند.
در یک مطالعه که اولین تحقیق بزرگ جهانی در مورد اضطراب آب و هوا در کودکان و جوانان بود، دانشمندان همچنین متوجهی تأثیر منفی قرار گرفتن در معرض اثرات غیرمستقیم آب و هوا شدند. دراین مطالعه ده هزار کودک و جوان در ده کشور مورد بررسی قرار گرفتند. شرکت کنندگان، افرادی 16 تا 25 ساله بودند. حدود 59 درصد از افراد به شدت نگران بودند و 84 درصد از افراد نسبتاً نگران تغییرات آب و هوایی بودند. بیش از نیمی از آنها احساس غمگینی، اضطراب، عصبانیت، ناتوانی، درماندگی و گناه داشتند.
تقریباً نیمی از پاسخ دهندگان گزارش کردند که این احساسات در مورد تغییرات آب و هوایی تأثیر منفی بر عملکرد و زندگی روزمره آنها داشته است. علاوه بر این، 75٪ گفتند که فکر میکنند آینده ترسناک است.
چگونه با آب و هوا و تغییرات آب و هوایی کنار بیاییم؟
از آنجایی که مردم با تأثیر آب و هوای شدید و تغییرات آب و هوایی بر سلامت روان دست و پنجه نرم میکنند، کلمهی جدیدی وارد فرهنگ لغت ما شدهاست: به نام «اضطراب زیست محیطی». این ترس مزمن از نابودی یا فاجعهی محیطی میتواند همهی مردم بهویژه افرادی را که در حال حاضر در شرایط روانی بدی قرار دارند ، تحت تأثیر قرار دهد.
راههای مقابله با گرما و سرمای شدید
- عادت مثبتاندیشی را در خود پرورش دهید.
- طبیعتدرمانی کنید و بخشی از زمان خود را در طبیعت بگذرانید.
- مراقبهی ذهنی (مدیتیشن) را شروع کنید.
- حس انعطافپذیری خود را تقویت کنید.
- از یک متخصص سلامت روان یا یک رواندرمانگر کمک بگیرید.
نتیجه
آب و هوا میتواند تأثیر قابل توجهی بر سلامت و رفتار داشته باشد، چه مثبت و چه منفی. هوای گرم یا سرد میتواند استرس جسمانی، بیماری و مرگومیر ایجاد کند، در حالی که هوای معتدل میتواند سلامت، رفاه و شادی را بهبود بخشد.
شناخت تأثیر آب و هوا بر خلق و خو و برنامهریزی مناسب برای مقابله با افسردگی و احساس سرما و استرس و احساس سرما میتواند به بهبود وضعیت روانی و فیزیکی ما کمک کند. برای مدیریت تأثیرات منفی آب و هوا، توصیه میشود به روشهای مدیریت استرس، تقویت انعطافپذیری، و مشاوره با متخصصان سلامت روان توجه داشته باشیم. این اقدامات میتوانند به حفظ سلامت روان و ارتقای کیفیت زندگی ما کمک کنند.
