حسادت در رابطه به ما چه می­گوید

نویسنده:خانم سارا اباذری
در بین ما آدم­ ها احساساتی وجود دارد که چندان مورد تایید بقیه نیست، از جمله این احساسات حسادت است. یکی از موقعیت­های بارزی که حسادت در آن معنی پیدا می­کند رابطه ­ی عاطفی است. اگرچه گاهی حسادت آن­چنان در وجود ما بد شمرده می­شود که با تجربه ی چنین احساسی در وجودمان خجالت زده می­شویم و سعی می­کنیم آن را از بقیه پنهان کنیم اما زمان­ هایی هم وجود دارد که خشم، اضطراب، نشخوار فکری همراه با این احساس شعله­ ور می­شود و دست به کنترل­گری، تهدید و یا تنبیه طرف مقابل می­زنیم.
در این مقاله ابتدا در مورد حکمت و دلیل حسادت گفته خواهد شد و بعد از آن می­توانید تصمیم بگیرید که در برابر این احساس چه موضعی داشته باشید.

حسادت سالم

گاهی افراد به محض تجربه حسادت در رابطه عاطفی وحشت زده می شوند و تلاش می کنند به هر نحوی از شر این احساس خلاص شوند. یکی از دلایل ترس افراد این است که اگر این احساس را به رسمیت بشناسند افکار حسادت آمیزشان تشدید خواهد شد و کنترل­شان بر حسادت را از دست می­دهند.
به عبارتی این افراد قادر نیستند هیچ­گونه احساس ناراحت کننده­ ای را در رابطه ­شان تاب بیاورند.
اما باید بدانیم که حسادت ریشه­ ای قدیمی و نشات گرفته از تعهد دارد. بررسی­ های انجام شده بر روی مغز نشان می­دهد انسان­ های اولیه برای بقای ژن­های خود و انتقال آن به نسل بعد با یکدیگر رقابت داشته ­اند و اگر فردی از نظر ژنتیکی برروی جنس مخالف سرمایه گذاری می­کرد تعهد بیشتری به او برای سهیم کردن طرف مقابل در دارایی­ ها و همچنین مراقبت از فرزندانش داشته است.
به همین دلیل هر فردی احساس وظیفه بیشتری برای مراقبت از فرزندان خودش دارد تا فرزندان دیگران و به نوعی حسادت راهبردی است برای محافظت از این سرمایه گذاری ژنتیکی.
فرض کنید اگر زنی روابط متعددی با مردان داشته باشد، سرمایه گذاری زیستی مرد به خطر می­افتد و برعکس اگر مردی ارتباط متعدد با زنان داشته باشد تعهدش برای تقسیم منابع، دارایی­ ها و محافظت از فرزندان کاهش پیدا می­کند.
بنابراین حسادت عاملی است برای حفظ تعهد و سرمایه گذاری ژنتیکی که زوج بر روی هم انجام می دهند  و اگر نفر سومی رابطه را تهدید می­کرد، همسری که حسادت برایش فعال شده رفتاری برای فراری دادن نفر سوم و یا تنبیه همسر خیانت کار انجام می­داد.
بنابراین انسان اولیه اگر حسود نبود و روابط متعدد شریک زندگی اش را قابل قبول می­دانست احتمال انتقال ژن­ هایش به نسل آینده کاهش می­ یافت.
بنابراین تجربه احساس حسادت نه تنها موضوعی شرم ­آور یا غیرمنطقی نیست بلکه در رابطه عاطفی و اجتماعی کارکرد دارد و شما حق دارید این احساس را تجربه کنید.اما آنچه اهمیت دارد این است که وجود این احساس به شما مجوز انجام رفتارهایی مانند گرایش به بی آبرو کردن رقیب، تهمت زدن به شریک عاطفی، تحقیر و آسیب زدن به خود یا دیگری و… را نمی دهد.

حسادت آسیب­ زا

علی رغم اینکه حسادت احساسی طبیعی است و همه ما حق داریم آ­ن­ را تجربه کنیم اما گاهی این احساس رنگ بوی کنترل افراطی و تعصب می­گیرد. در این وضعیت معمولا حسادت با بخشی از باورهای معیوب ما در مورد خودمان ، دیگران و رابطه آمیخته شده است.
برای مثال اگر فرد بر این باور باشد که “آدم دوست داشتنی نیستم”، “جذابیت ظاهری و جنسی ندارم”  و”مردان / زنان خیانتکار و غیر قابل اطمینان­ند” ممکن است نگاهش به رابطه اینگونه باشد که “همواره باید شریک عاطفی ام را کنترل کنم”، “همیشه باید از درونیات و احساسات همسرم آگاه باشم”، “همسرم نباید با افراد جنس مخالف خودش کار کند یا ارتباط داشته باشد”، “هیچ کس به جز من نباید توجه همسرم را جلب کند” و… . این باورهای معیوب باعث می­شود با کوچکترین تغییر رفتاری از سوی شریک عاطفی ذهن فرد شروع به فاجعه سازی کند و برای کاهش حسادت دست به راهبردهایی مثل سوال پیچ کردن طرف مقابل، تهدید به جدایی، تهدید جسمانی، کنترل گری افراطی، تحقیر همسر و… بزند که از قضا به جای بهبود رابطه و التیام ترس­ های درونی، طرف مقابل هم وارد گارد دفاعی می­شود، پرخاشگری می­کند و یا از رابطه فاصله می­گیرد و ناامنی درونی فرد درگیر احساس حسادت تشدید می­شود.

راهبردهایی برای مدیریت حسادت آسیب­ زا

 بسیار مهم است قبل از متهم کردن طرف مقابل باورهای معیوب خودتان را بررسی کنید.سعی کنید به عنوان یک نفر سوم به قضیه نگاه کنید و ببینید چگونه باورها و روش مقابله شما با حسادت ممکن است شرایط را بغرنج کرده باشد. بررسی کنید چگونه می توانید به جای استفاده از راهبردهای آسیب­ رسان ترسی که در وجودتان تجربه می کنید را به شریک عاطفی تان بازگو کنید. از همسرتان بخواهید او هم خواسته­ ها و نیازهایش را بیان کند تا بتوانید دیدگاه روشن­ تری از یکدیگر پیدا کنید.اگر در گذشته تجربه جدایی یا خیانت یکی از والدین را داشته­ اید بهتر است برای حل و فصل احساسات گذشته با یک متخصص مشورت کنید. بدانید که شما هیچ گاه نمی توانید تمامی احساسات همسر و اطرافیانتان را کنترل کنید.
به رابطه تان نگاه کنید آیا نقص ­ها و کاستی­ های عمیق در رابطه موجب حسادت شما می شود، در این صورت به جای کنترل همسرتان تلاش کنید روی سهم خودتان برای بهبود رابطه تمرکز کنید و بعد از آن به سهم طرف مقابل توجه کنید.