در دنیای امروز، شکلهای مختلفی از روابط عاشقانه میان افراد وجود دارد که برخی از آنها تعاریف و قالبهای مشخصی ندارند. یکی از این اشکال ” سیتواشن شیپ (situationship)” یا “روابط بدون عنوان” است که در بسیاری از فرهنگهای غربی مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله تلاش دارد با زبانی ساده این نوع روابط را تعریف کرده و تفاوتهای آن را با دیگر انواع روابط توضیح دهد.
چرا روابط عاشقانه اهمیت دارند؟
روابط عاشقانه بخش مهمی از زندگی انسان هستند و به احساس تعلق و ارتباط کمک میکنند. پژوهشهای بسیاری در روانشناسی نشان داده اند که کیفیت رابطه عاطفی افراد نقشی مهمی در سلامت جسمی و روانی آنها دارد. اما امروزه روابط عاشقانه انواع متفاوتی دارند و هر از گاهی نامهای تازهای برای برخی آنها میشنویم. یکی از آنها، همین روابط سیتوایشن شیپ است که معادل فارسی دقیقی هم هنوز ندارد. روشهای شکلگیری این روابط میتواند بسیار متنوع باشد.
سیتواشن شیپ چیست؟
“سیتواشن شیپ” به نوعی رابطه گفته میشود که فاقد تعهد و عنوان مشخص است، اما شامل ارتباطات عاشقانه و گاهی صمیمیت فیزیکی و جنسی میشود.
چرا موضوع سیتواشن شیپ مهم است؟
این نوع روابط به دلیل عدم وضوح و تعهد، میتوانند بر کیفیت زندگی و سلامت روان افراد تأثیر بگذارند. مطالعه این موضوع به درک بهتر مسیرهای مختلف شکلگیری روابط کمک میکند. در این مطلب به یکی از تازهترین پژوهشها در این زمینه میپردازیم و میبینیم که لانگلیس و همکارانش چه یافتههایی از مطالعهی این نوع روابط به دست آوردهاند.
بررسی پژوهش در این رابطه:
در مطالعهای که توسط لانگلیس و همکاران (2024) انجام شد، پژوهشگران تلاش کردند “سیتواشن شیپ”ها را تعریف کرده و تفاوتهای آنها را با دیگر انواع روابط توضیح دهند. این مطالعه به دو بخش اصلی تقسیم شد:
مرحله اول: مصاحبههای فردی
28 نفر در مصاحبههایی شرکت کردند و تجربیات خود از روابط گذشته را شرح دادند. پژوهشگران دریافتند که این نوع روابط معمولاً شامل صمیمیت و رفتارهای عاشقانه است اما بدون تعهد و عنوان مشخص.
مرحله دوم: نظرسنجی آنلاین
261 شرکتکننده اطلاعات سه رابطه اخیر خود را به صورت آنلاین ثبت کردند. این دادهها به پژوهشگران کمک کرد تا روابط مختلف را به لحاظ کیفی و کمی مورد ارزیابی قرار دهند. یافتهها نشان داد که “سیتواشن شیپ”ها معمولاً کیفیت رابطه پایینتری نسبت به روابط متعهدانه دارند. این امر بهویژه در جنبههایی مانند رضایت عاطفی، اعتماد، و ارتباط مؤثر میان افراد قابل مشاهده بود. پژوهشگران همچنین دریافتند که در این نوع روابط، افراد اغلب از عدم اطمینان و وضوح در رابطه رنج میبرند، که میتواند به احساسات منفی مانند اضطراب و ناامنی منجر شود. این نکته نشان میدهد که اگرچه این روابط ممکن است در ابتدا جذاب به نظر برسند، اما در درازمدت میتوانند بر سلامت روان و عاطفی تأثیر منفی بگذارند.
نتایج پژوهش:
بر اساس تحلیلهای این پژوهش، “سیتواشن شیپ”ها ویژگیهای زیر را دارند:
- عدم وضوح و عنوان: این روابط معمولاً بدون تعریف و عنوان مشخص هستند و همین مسئله میتواند باعث ایجاد سردرگمی و ابهام در هر دو طرف شود. افراد معمولاً نمیدانند این رابطه چه جایگاهی در زندگی آنها دارد.
- سطوح پایین تعهد: افراد در این روابط کمتر به یکدیگر متعهد هستند و اغلب برای اجتناب از مسئولیتپذیری و تعهد درازمدت وارد این نوع رابطه میشوند.
- شباهت به روابط متعهدانه: این روابط شامل رفتارهای عاشقانه و زمانی است که با یکدیگر میگذرانند، اما این شباهت ممکن است باعث شود یکی از طرفین توقع بیشتری داشته باشد.
- پذیرش اجتماعی کمتر: معمولاً این روابط در محیطهای اجتماعی رسمی به رسمیت شناخته نمیشوند و این مسئله میتواند به کاهش اعتماد به نفس افراد در جمعها منجر شود.
- تفاوت در انتظارات: ممکن است یکی از طرفین انتظار بیشتری از رابطه داشته باشد که این اختلاف میتواند زمینهساز تعارضات و سوءتفاهمها شود.
در مقابل، روابط متعهدانه ویژگیهایی مانند تعهد متقابل، وضوح در هدفگذاری و برنامهریزی برای آینده دارند که باعث پایداری و رضایت بیشتری میشود. این روابط معمولاً شامل سطح بالاتری از صمیمیت عاطفی و امنیت روانی هستند که در “سیتواشن شیپ”ها کمتر دیده میشود.
چالشهای سیتواشن شیپ
تأثیرات روانی
یکی از مهمترین چالشهای این نوع روابط، اثرات روانی آن است. عدم وضوح در رابطه میتواند موجب اضطراب، کاهش اعتماد به نفس و احساس ناامنی شود. افراد در این نوع روابط ممکن است دچار تردید درباره جایگاه خود شوند، که این تردید میتواند به افسردگی و احساس پوچی منجر شود. علاوه بر این، این نوع روابط میتواند تأثیرات منفی بر توانایی فرد در ایجاد روابط متعهدانه و پایدار در آینده داشته باشد. افراد اغلب گزارش میکنند که پس از پایان این نوع روابط، با احساساتی نظیر پشیمانی و سردرگمی مواجه میشوند که میتواند بر روابط آینده آنها سایه بیندازد.
تأثیر بر روابط اجتماعی
این نوع روابط ممکن است بر روابط دیگر فرد نیز تأثیر بگذارد. برای مثال، ممکن است باعث سردرگمی دوستان یا خانواده شود. آنها نمیدانند که با شما یا کسی که با او در این موقعیت هستید، چطور برخورد کنند. او را چه بنامند. شما را در چه موقعیتی بدانند. علاوه بر این، این سردرگمی میتواند به کاهش حمایت اجتماعی منجر شود. دوستان و خانواده ممکن است از دادن مشاوره یا کمک خودداری کنند، زیرا نمیدانند چگونه باید این رابطه را درک کنند. در نهایت، این وضعیت میتواند به انزوای اجتماعی و کاهش ارتباطات مثبت منجر شود.
مدیریت انتظارات
افرادی که در “سیتواشن شیپ” هستند، ممکن است در مدیریت انتظارات خود و طرف مقابل دچار مشکل شوند. این موضوع میتواند به تعارضات و تنشها منجر شود. یکی از چالشهای رایج در این نوع روابط، عدم تطابق میان انتظارات طرفین است. به عنوان مثال، ممکن است یکی از طرفین به دنبال رابطهای جدی و پایدار باشد، در حالی که طرف دیگر تنها به دنبال ارتباطی موقت و غیرمتعهدانه است. این اختلاف در انتظارات میتواند به ناامیدی، سوءتفاهم و حتی قطع رابطه منجر شود. علاوه بر این، افراد ممکن است احساس کنند که نیازهای عاطفی یا شخصی آنها نادیده گرفته شده است، که این خود باعث تشدید تنش و نارضایتی در رابطه میشود.
مزایا و معایب سیتواشن شیپ
مزایا سیتواشن شیپ:
- آزادی بیشتر: این روابط معمولاً نیاز به تعهد کمتری دارند و آزادی بیشتری به طرفین میدهند.
- تجربهاندوزی: برخی افراد از این نوع روابط برای یادگیری و تجربهاندوزی در ارتباطات استفاده میکنند.
معایب:
- عدم پایداری: این روابط معمولاً ناپایدار هستند و احتمال پایان یافتن آنها بالاست.
- تأثیرات منفی عاطفی: ممکن است فرد احساس کند که نیازهای عاطفی او بهطور کامل برآورده نمیشود.
جمعبندی:
“سیتواشن شیپ”ها نمونهای از پیچیدگی روابط انسانی هستند که نشان میدهند چگونه افراد میتوانند در ارتباطات خود تنوع ایجاد کنند. این نوع روابط به تازگی مورد توجه پژوهشگران روانشناسی قرار گرفته اند و ما فعلا نمیتوانیم در مضر بودنِ مطلق آنها نظری بدهیم. اگرچه این روابط میتوانند برای برخی از افراد مناسب باشند، اما برای دیگران ممکن است چالشبرانگیز و حتی مضر باشند. شناخت این نوع روابط میتواند به افراد کمک کند تا تصمیمات بهتری در زمینه ارتباطات خود بگیرند.
پیشنهاد نهایی:
اگر شما یا عزیزانتان با چالشهای مربوط به این نوع روابط روبرو هستید و نیاز به مشاوره رواندرمانی و یا تراپی آنلاین دارید، میتوانید برای اطلاعات بیشتر و رزرو جلسات مشاوره به صفحه ارزیابی رایگان نوجان کلینیک که شروع مسیر تراپی شما هست مراجعه کنید.
منبع:
Langlais, M. R., Podberesky, A., Toohey, L., & Lee, C. T. (2024). Defining and describing situationships: An exploratory investigation. Sexuality & Culture, 28(1831–1857).
