تضعیف عزت نفس با تحقیر شدن
نویسنده: تیم تالیف نوجان
آنتوان چخوف در جایی میگوید تحقیرشدن بدترین بلایی است که زندگی میتواند بر سر انسان بیاورد. دادن احساس شرم به افراد میتواند آنها را تا مرز جنون ببرد، تحقیر شدن جزو دردهایی است که جای جای جان آدمی را زخمی میکند!
شما خاطرهای دارید؟ خاطرهای که در آن تجربه تحقیر شدن را با گوشت و پوستتان لمس کرده باشید؟
اگر در معرض این اتفاق دردناک قرار گرفته باشید بیشک به خاطر خواهید داشت، زیرا این موضوعی نیست که به راحتی از روان ما پاک شود!
برخی از سازههای روانشناختی به مثابه ستونهای اصلی روان به شمار میروند و فقدانشان خلا زیادی در سازمان روانی فرد ایجاد میکند مانند عزت نفس، عزت نفس حکم دیوارهای ساختمان را دارد، اگر دیواری نباشد شما تابلویی را هم نمیتوانید نصب کنید، ابتدا باید دیواری ساخته شود، خانهای باشد بعد شما تابلوهای ارزنده را نصب کنید.
در روان هم به همین شکل است گاهی فرد عزت نفس یا همان دیوار روانش ترک برداشته و لازم است ابتدا سازمان و ساختمان روانش را ترمیم کند بعد به دنبال کسب مهارتهایی از جنس چگونه کسب و کار موفق بسازیم یا در کنکور پیروز شویم و و و …. برود، زیرا احتمال دارد یادگیری این مهارتها بیشتر باری باشد برای دیوار نازک روانش و نتواند این بار را حمل کند و موفق نشود و دوباره بخشی از عزت نفساش خدشه دار شود!!
یکی از روانپزشکان با گروهی از مردان که به دلیل قتل یا جرایم خشونتآمیزِ دیگر زندانی بودند مصاحبه کرده بود و از آنها دلیل کارشان را پرسیده بود.تقریباً همهی آنها پاسخ داده بودند که «به من بدوبیراه گفته بود». فرد فروشندهای را میشناسم که اگر افراد ما بقی پولش را کم بدهند احساس میکند تحقیر شده است. همسر او هم اگر ببیند زنی دیگر در مهمانی مشابه لباس او را پوشیده احساس تحقیرشدن میکند.
میدانی این به چه معناست یعنی ایگوی فرد بسیار زخمی و آسیب پذیر است و هر رفتاری را خشونت و تحقیر علیه خود ادراک میکند، یعنی پوسته محافظی برای مراقبت از خودش ندارد، یعنی در زمانی که باید از سمت والدین احساس ارزشمندی میگرفته است این اتفاق نیفتاده است.
احساس ارزشمندی احساس خیلی مهمی است، اینکه بدانی تولدت مهم و با ارزش بوده است، که وجودت بیهوده نیست و قرار نیست با خونه و ماشین و لباس احساس ارزشمندی کنی و همین که هستی به اندازه کافی خوب است!
کمبود عزت نفس باعث میشود فشارها روی فرد بیشتر شود زیرا مکرراً تصور میکند برای با ارزش بودن نیاز است کاری انجام دهد!
عزت نفس پایین موجب میشود نتواند حرفش را بگوید و از حقوق خودش دفاع کند و شاید اساساً حقی هم برای خودش قائل نباشد!!
پس هر شکستی که اجتناب ناپذیر هم هست نه تنها فرد را به تمرین بیشتر ترغیب نمیکند، بلکه انگیزهی فرد را برای تلاش بیشتر از بین میبرد.
درست است که شکلگیری عزت نفس ریشه در تربیت افراد در کودکی دارد اما روشهایی هم هست که میشود با کمک آنها عزت نفس را در خود افزایش دهیم یکی از مهمترین اینها شروع فرایند رواندرمانی است زیرا عزت نفس در رابطه شکل میگیرد نه هر رابطهای، یک رابطه مهم و با کیفیت و فضای درمان به شما این اجازه را میدهد که مجدد خود را در کنار فرد دیگری به نام تراپیست باز کشف کنید و تجربههای جدیدی را در یک رابطه جدید خلق کنید، تجربه های هیجانی مثبت همانند مرهم بر جان ما مینشیند و زخم های ناشی از تازیانه تحقیر را به مرور زمان تسکین میدهد.
