آنچه در این مقاله میخوانید
چگونه اختلال شخصیت مرزی را درمان کنیم؟
در مقاله قبلی وبسایت نوجان کلینیک، به علائم و راههای شناسایی اختلال شخصیت مرزی پرداختیم. در این مقاله به علل شکلگیری آن و راههای درمان مختلفی که دارد، میپردازیم.
علل دقیق اختلال شخصیت مرزی، شناخته شده نیست، با این حال به نظر میرسد که هم عوامل محیطی و هم عوامل ژنتیکی روی پیدایش آن تاثیر گذارند. این از آن جهت است که احتمال ابتلای فرد به این اختلال در صورتی که یکی از نزدیکان او سابقۀ آن را داشته باشد، پنج برابر بیشتر از افراد عادی است.
مطالعات نشان میدهند که افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی، در گذشته تجربۀ مورد سوءاستفاده جنسی قرار گرفتن، بیتوجه ای از سوی والدین، یا جدا شدن از آن ها در سنین پایین را دارند.
به طور مثال، چهل و هفتاد و یک درصد از این افراد، مورد سوء استفاده جنسی از سوی یکی از افراد غیر نزدیک را داشته اند.
پژوهشگران روانشناسی معتقدند که اختلال شخصیت مرزی در نتیجۀ ترکیبی از این عوامل ایجاد میشود: آسیبپذیری فردی به فشار روانی در محیط، مورد بیتوجه ای قرار گرفتن، سوءاستفاده در کودکی، و مجموعهای از اتفاقاتی در زندگی که در دوران کودکی باعث آغاز علائم مربوط به اختلال شخصیت مرزی میشوند.
افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی همچنین به طور قابل توجه ای در معرض این هستند که قربانی خشونت، از جمله تجاوز با سایر انواع خشونت، قرار بگیرند. چنین مواردی میتواند هم در نتیجۀ محیط زندگی پرخطر باشد و هم در اثر بینش ضعیف فرد در انتخاب افراد صمیمی زندگی و محیط های کاری.
پژوهشهای موجود در علوم شناختی نشان دادهاند که همان مکانیزمهای مغزی که زیربنای رفتارهای تکانشی (ناگهانی و بی تدبیر)، بیثباتی خلق، پرخاشگری، رفتارهای خشونتآمیز، و هیجانهای منفی هستند، در افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی نیز دیده میشوند.
از این مطالعات دریافتهاند که افرادی که رفتارهای پرخاشگرانه دارند، در مدارهای عصبی که مسئول با تنظیم هیجانات هستند، دچار نقص هستند. بخشی در مغز به نام آمیگدار (بادامه)، ساختار کوچکی که شبیه بادام است، یک عنصر مهم در مدارهای مغزی است که هیجانات منفی را مدیریت و تنظیم میکند.
مناطقی در بخش جلویی مغز، فعالیت این مدار عصبی را تعدیل میکنند. مطالعاتی که اخیراً در تصویربرداری از مغز انجام گرفته، نشان میدهد که تفاوتهای فردی در توانایی فعال ساختن مناطقی از قشر پیش پیشانی مغز که تصور میشود مسئول رفتارهای بازدارنده در ما هستند، توانایی فرد برای مدیریت هیجانات منفی را پیشبینی میکنند.
سروتونین، نوراپی نفرین، و استیل کولین، جزو انتقالدهندههای شیمیایی در این مدارهای عصبی هستند که نقش مهمی در تنظیم هیجانات از جمله غم، خشم، اضطراب، و تحریکذیری دارند. از این رو، داروهایی که کارکرد سروتونین مغز را تقویت میکنند، میتوانند به بهبود علایم هیجانی در اختلال شخصیت مرزی کمک کنند.
آیا آسیبهای روانی جدی در کودکی، میتوانند دلیل اختلال شخصیت مرزی در بزرگسالی باشند؟
پژوهشگران دانشگاهی در آلمان دریافتند که افراد مبتلا به اختلال شخصت مرزی، در مقایسه با افرادی که به این اختلال دچار نیستند، آسیبهای جدیتری در دورۀ کودکی خود داشتهاند.
پژوهشهای دیگری در این زمینه به همین نتایج دست پیدا کردهاند و در حدود 80 درصد از افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی، سابقۀ بیتوجه ای عاطفی، سوء استفادۀ جسمی یا جنسی را شناسایی کردهاند.
چه درمانهایی برای اختلال شخصیت مرزی وجود دارد؟
درمان موفق برای اختلال شخصیت مرزی باید ترکیبی باشد از رواندرمانی، دارودرمانی، (ترجیحاً) گروهدرمانی و حمایت خانواده و دوستان. گروهدرمانی و رواندرمانی فردی از موثرترین راههای درمان علائم اختلال شخصیت مرزی برای بسیاری از افراد بودهاند.
در واقع رواندرمانی اولین و بهترین پیشنهاد متخصصین برای درمان این اختلال است. همانطور که میدانید، رواندرمانگران از رویکردهای مختلفی برای درمان بیماریهای روانشناختی استفده میکنند. در زمینه درمان اختلال شخصیت مرزی، رویکردهای طرحواره درمانی و روانکاوی جزو موثرترین رویکردهای درمانی برای بهبود علائم آن بودهاند.
آیا دارودرمانی میتواند به کمک بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی بیاید؟
درمانهای دارویی معمولاً برای علایم مشخصی از این اختلال تجویز میشوند. داروهای ضد افسردگی و ثثبیتکنندۀ خلق میتوانند به افرادی که خلق افسرده یا خیلی بی ثبات دارند، کمک کنند.
داروهای ضد روانپریشی نیز ممکن است در شرایطی که فرد دچار تحریفهای قابل توجه در نحوۀ فکر کردن باشد، تجویز شوند. در هر صورت، دارودرمانی بدون استفاده از رواندرمانی، به هیچ عنوان نمیتواند تنها راه درمان اختلال شخصیت مرزی باشد.
داروهای تثبیت کنندۀ خلق چطور میتوانند به بهبود اختلال شخصیت مرزی کمک کنند؟
آسیبپذیریهای مربوط به مغز را میتوان با استفاده از دارودرمانی در کنار رواندرمانی مورد استفاده قرار داد. داروهایی که مسئولیت تثبیت خلق افراد را بر عهده دارند (تا گرفتار نوسانات شدید خلقی نشوند)، با افزایش فعالیت یک انتقال دهندۀ مهم در مغز به نام گابا که وظیفۀ بازدارندگی را به عهده دارد (تا هر تکانه و فکر الزاماً به عمل منجر نشود و جلوی تکانهها و فکرهای آسیبزننده گرفته شود)، میتوانند به افرادی که گرفتار نوسانات خلقی زیاد هستند، کمک کنند.
در پایان، یادآوری میکنیم که
- اختلال شخصیت مرزی، یک اختلال روانشناختی است و بهتر است در صورت مشاهده علائم آن در خود یا فردی دیگر، آن را جدی بگیریم.
- اختلال شخصیت مرزی میتواند به رابطههای ما، عملکرد شغلی و تحصیلی ما و اساساً زندگی ما آسیب جدی بزند.
- اختلال شخصیت مرزی، قابل درمان است و در صورتی که به فرد متخصص برای درمان آن مراجعه کنیم، میتوانیم امیدوار باشیم که رفته رفته از شدت و فراوانی علائم آن در زندگی کاسته شود.
- طرحواره درمانی و روان تحلیلی، جزو بهترین و موثرترین رویکردهای روان درمانی برای درمان اختلال شخصیت مرزی هستند.
