پرسشنامه طرحواره معیارهای سختگیرانه
طرحوارهها چارچوبهای ذهنیای هستند که ما بهطور ناخودآگاه از طریق آنها دنیا را ادراک و تفسیر میکنیم. بعضی از طرحوارهها سالماند، اما بعضی دیگر ناسازگار و آسیبزا هستند و اگر درگیر آنها باشیم، ممکن است در بخشهای مختلف زندگی با دشواریهای زیادی روبهرو شویم. یکی از این طرحوارهها، طرحوارۀ معیارهای سختگیرانه است.
طرحواره معیارهای سختگیرانه نزدیکترین طرحواره به مفهومی است که معمولاً آن را با اسم کمالگرایی میشناسیم. البته باید بین تلاش سالم برای بهتر شدن و این طرحواره فرق گذاشت. اینکه آدم بخواهد کارهایش را بهتر انجام بدهد، رشد کند، موفقتر باشد، درآمد بیشتری داشته باشد یا به دستاوردهای بیشتری برسد، به خودی خود مشکلزا نیست. خیلی از ما از پیشرفت، امکانات بیشتر و احساس افتخار خوشحال میشویم و این کاملاً طبیعی است.
مشکل از جایی شروع میشود که این میل به بهتر بودن، از حالت طبیعی و سالم خارج میشود و به یک فشار درونی سخت و مداوم تبدیل میشود. در طرحواره معیارهای سختگیرانه، فرد احساس میکند باید همیشه در سطحی بسیار بالا عمل کند و کوچکترین نقص، اشتباه یا عقبماندگی هم برایش بهسختی قابل تحمل میشود. در این حالت، آدم دیگر فقط برای رشد تلاش نمیکند، بلکه انگار مدام دارد خودش را تحت فشار میگذارد تا به استانداردهایی برسد که گاهی بیش از حد سخت، خشک و حتی غیرواقعبینانهاند.
به همین دلیل این طرحواره ناسازگار است. یعنی به جای اینکه به ما کمک کند زندگی را بهتر پیش ببریم، در سازگاری ما با زندگی اختلال ایجاد میکند. ممکن است باعث شود هیچوقت از خودمان راضی نباشیم، از استراحت کردن عذاب وجدان بگیریم، اشتباه کردن را فاجعه ببینیم، یا حتی آنقدر نگران کامل انجام دادن کارها باشیم که بعضی کارها را عقب بیندازیم. گاهی هم این سختگیری فقط متوجه خودمان نیست و به رابطه با دیگران هم کشیده میشود؛ یعنی از اطرافیان هم انتظار زیادی پیدا میکنیم.
در نتیجه، طرحواره معیارهای سختگیرانه از این جهت آزاردهنده است که در ظاهر خیلی مثبت و حتی تحسینبرانگیز به نظر میرسد، اما در عمل میتواند آرامش، رضایت و لذت زندگی را از ما بگیرد. یعنی فرد ممکن است از بیرون بسیار منظم، پرتلاش و موفق دیده شود، اما در درون مدام زیر فشار باشد و احساس کند هنوز کافی نیست.
از شما دعوت میکنیم به ۱۰ سؤال زیر درباره این طرحوارۀ ناسازگار پاسخ دهید. پس از ثبت پاسخها، میتوانید به توضیحات خانم سارا اباذری، رواندرمانگر، گوش دهید تا بیشتر با این طرحواره، چگونگی شکلگیری آن، و تأثیری که میتواند بر زندگیتان بگذارد آشنا شوید.
لطفاً با انتخاب عددی از ۱ تا ۶، مشخص کنید هر یک از عبارتهای زیر تا چه اندازه در مورد شما صدق میکند.
