پرسشنامه طرحواره نقص و شرم
طرحوارهها چارچوبهای ذهنیای هستند که ما بهطور ناخودآگاه از طریق آنها دنیا را ادراک و تفسیر میکنیم. بعضی از طرحوارهها سالماند، اما بعضی دیگر ناسازگار و آسیبزا هستند و اگر درگیر آنها باشیم، ممکن است در بخشهای مختلف زندگی با دشواریهای زیادی روبهرو شویم. یکی از این طرحوارهها، طرحوارۀ معیارهای سختگیرانه است.
طرحواره نقص و شرم یکی از پایدارترین و آزاردهندهترین طرحوارههاست. بسیاری از افراد در زندگی روزمره ممکن است تجربه آن را با واژههایی مانند اعتمادبهنفس پایین یا عزتنفس پایین توصیف کنند. برای مثال، ممکن است کسی بگوید احساس میکنم اعتمادبهنفسم کم است، برای بیان بعضی مسائل شخصیام تردید دارم، یا فکر میکنم آنچه احساس میکنم و آنچه در درونم میگذرد، چندان برای دیگران اهمیت ندارد. این تجربهها میتوانند به طرحواره نقص و شرم نزدیک باشند.
در این طرحواره، فرد صرفاً احساس ضعف یا ناتوانی نمیکند، بلکه در لایهای عمیقتر ممکن است این باور را با خود حمل کند که در وجود او نقصی اساسی هست؛ نقصی که اگر دیگران آن را ببینند، ممکن است او را نپذیرند، تحقیرش کنند، از او فاصله بگیرند یا ارزشش را کمتر بدانند. به همین دلیل، فرد ممکن است در بیان احساسات، دردها، نیازها و مسائل شخصی خود با دشواری روبهرو شود و ترجیح دهد بخشهایی از خود را پنهان نگه دارد.
افرادی که با این طرحواره درگیر هستند، گاهی با خود فکر میکنند که گفتن دردها و مسائلشان چه اهمیتی دارد، چه کسی قرار است آنها را بفهمد، یا اساساً بودن و نبودنشان چه تفاوتی برای دیگران ایجاد میکند. این نوع تجربه درونی میتواند به احساس دیدهنشدن، بیارزشی، انزوا و شرم عمیق منجر شود و در روابط بینفردی، صمیمیت و احساس امنیت روانی اختلال ایجاد کند.
هنگامی که این آزمون را پاسخ میدهید، میتوانید توضیحات خانم اباذری را نیز درباره این طرحواره بشنوید؛ اینکه این طرحواره چگونه شکل میگیرد، چه زمینههایی در پیدایش آن نقش دارند و چگونه ممکن است در بزرگسالی برای فرد رنج و دشواری ایجاد کند.
فقط خوب است این نکته را نیز در نظر داشته باشیم که طرحوارهها قرار نیست تمام پیچیدگیهای روان انسان را به طور کامل توضیح دهند. قرار نیست تصور کنیم که میتوان همه ابعاد روان انسان را به سادگی در چند طرحواره محدود خلاصه کرد. هر یک از ما ممکن است به دلایل گوناگون، بخشهایی از برخی طرحوارهها را در خود داشته باشیم؛ الگوهایی که گاه در سالهای اولیه زندگی شکل گرفتهاند، به صورت ناهشیار در ما باقی ماندهاند و در بزرگسالی نیز بر احساسات، روابط و شیوه مواجهه ما با زندگی اثر گذاشتهاند.
لطفاً این ۱۰ سؤال را پاسخ دهید و سپس توضیحاتی را که خانم اباذری، رواندرمانگر، درباره این طرحواره ارائه میکنند، با دقت گوش کنید.
لطفاً با انتخاب عددی از ۱ تا ۶، مشخص کنید هر یک از عبارتهای زیر تا چه اندازه در مورد شما صدق میکند. ۱ برای کمترین موافق و ۶ برای بیشترین موافقت.
