چگونه مغزم را با انگیزه نگه دارم؟!

نویسنده:خانم سارا اباذری-روان‌درمانگر
چگونه مغزم را با انگیزه نگه دارم؟ این جمله به موارد مختلفی بستگی دارد که در ادامه به طور کامل به این موضوع می‌پردازیم.
دوپامین یک ماده شیمیایی در مغز ما است که به ما انگیزه می‌دهد به دنبال یک هدف یا رفتار لذت­بخش و هیجان‌­انگیز حرکت کنیم. دوپامین در ما انگیزه ایجاد می‌کند که به رستوران برویم چون می‌دانیم آنجا تجربه خوردن یک غذای لذت‌بخش را خواهیم داشت یا اینکه بدنبال اهداف کاری، مالی، تحصیلی، ورزشی و …  برویم، چون بعد از رسیدن به موفقیت حال خوبی تجربه خواهیم کرد.

زمانی که پیش‌بینی می‌کنیم انجام کاری به ما لذت می‌دهد ( از خوردن یک تیکه شکلات گرفته تا بدست آوردن ارتقا شغلی و یا حتی مصرف مقداری ماده مخدر) این تصور سطح دوپامین مغز را بالا می‌برد و موتور انگیزه ما فعال می‌شود تا به سمت هدف یا شی مورد نظر حرکت کنیم.همزمان با رسیدن به هدف مجدداٌ دوپامین مغز افزایش پیدا میکند.

اما داستان اینجا تمام نمی‌شود. از آنجایی که بدن ما تلاش می‌کند به تعادلی بین لذت و درد برسد بتدریج بعد از رسیدن به چیزی که به آن علاقه داریم احساس لذت تمام می‌شود و احساس کرختی یا وسوسه­‌ی تجربه مجدد سراغ ما می‌­آید.
در واقع مغز به مقدار دوپامین و لذت تولید شده بعد از رسیدن به موفقیت یا بدست آوردن چیزی که به آن علاقه داریم عادت می‌کند و برای اینکه دفعات بعد هم بتوانیم این لذت را تجربه کنیم باید کاری جدیدتر و جذاب‌تر انجام دهیم.
مثلا موفقیت مالی بالاتری کسب کنیم، مقدار شکلات بیشتری بخوریم یا مواد مخدر بیشتری استفاده کنیم در غیر این صورت روال قبلی چندان لذتی در ما ایجاد نخواهد کرد.

این مسئله می‌تواند زمینه ساز مشکلاتی از جمله اعتیاد به کار شود. این افراد برای کسب لذت احساس نیاز بیشتر و بیشتری برای کسب موفقیت پیدا می‌کنند. شبیه کسی که دچار اعتیاد به مواد مخدرشده و برای کسب احساس لذت بعد چند بار مصرف باید دوز ماده­ای که مصرف میکند را افزایش دهد.

برای حل مشکل اعتیاد بدن به تولید دوپامین بیشتر روشی وجود دارد بنام “پاداش متناوب”.
این روش کمک می‌کند به جای افزایش ناگهانی سطح دوپامین مغز و افت شدید آن در مدت زمان کوتاه، تولید این ماده شیمیایی بتدریج و در مدت طولانی‌تری اتفاق بیافتد. اینگونه شما در مسیر اهدافتان باقی می­‌مانید و کمتر دچار کاهش انگیزه  و یا معتاد به کسب اهداف بشویید.
یکی از جاهایی که این روش “پاداش متناوب” استفاده می‌شود قمار است. شاید از خودتان پرسیده باشید چه می‌شود افرادی که قمار میکنند با اینکه شکست می‌خورند و گاهی زندگیشان بر باد می‌رود باز هم به این مسیر ادامه می‌دهند.
روش بازی قمار از اصل بالا نگه داشتن سیستم دوپامین و ایجاد انگیزه پیروی می‌کند. در این سیستم فرد هرازگاهی موفقیتی کسب می‌کند و گاهی شکست می‌خورد و در واقع با ایجاد یک امید و انتظار که “شاید در آینده پاداش و پول بیشتری بتوانم بدست بیاورم” انگیزه فرد بالا می‌رود و بیشتر و بیشتر درگیر بازی می‌شود.

حال می‌توانیم از این روش در جهت مثبت استفاده کنیم و در مسیر رسیدن به اهداف بلند مدت باانگیزه بمانیم.
فرض کنید هدف بلند مدت شما رسیدن به درجه علمی است در این مسیر اهداف کوتاه مدتی هم در نظر می‌گیرید مثلا گرفتن نمره الف در کلاس، چاپ مقاله و…
بهتر است با موفقیت در هرکدام از این اهداف کوتاه مدت بلافاصله به خودتان پاداش‌های بزرگ ندهید یا کار را تمام شده ندانید. زیرا مغز همزمان میزان بالایی از ماده شیمیایی دوپامین که موجب احساس لذت و انگیزه است را تولید می‌کند، اما از آنجایی که مغز بدنبال ایجاد تعادل مواد شیمیایی در بدن است بعد ازمدتی بلافاصله میزان دوپامین را کاهش می‌دهد و اینگونه انگیزه کاهش پیدا میکند. بجای آن از سیستم پاداش هرازگاهی استفاده کنید.

به این معنی که اگر در گذشته بعد از موفقیت در اهداف کوتاه مدت به خودتان یک پاداش هیجان انگیز می‌دادید، در مورد موفقیتتان با همه حرف می‌زدید یا بطور منظم بعد هر هفته برای خودتان جایزه در نظر می‌گرفتید آن را تغییر دهید و تنها گاهی اوقات بعد از رسیدن به هدف به خودتان پاداش بدهید.
باقی اوقات سعی کنید به جای اینکه صرفاٌ تمرکزتان را بر روی رسیدن به هدف و کسب لذت کنید، از لحظات و ساعاتی که روی هدفتان وقت صرف کرده­‌اید لذت ببرید.
این رفتار موجب ایجاد یک تعادل در سیستم دوپامین می‌شود و به جای اینکه ناگهان با یک پیروزی حجم زیادی دوپامین تولید شود و ناگهان هم افت کند مغز در انتظار کسب پیشرفت بیشتر همچنان در سطحی بهینه دوپامین تولید کند.

شما می‌توانید نظرات و پرسش های خودتان در مورد چگونه مغزم را با انگیزه نگه دارم در زیر همین پست با ما درمیان بگذارید و همچین در صورت نیاز مشاوره آنلاین می‌توانید از طریق ارتباط با نوجان با ما در ارتباط باشید.

  منبع :hubermanlab.com