4 توصیه درباره رابطه جنسی BDSM

پژوهش‌های مختلف روان‌شناختی در سال‌های اخیر نشان داده‌اند که عوامل متعددی در علاقه‌مندی افراد به رابطه BDSM نقش دارند. این عوامل شامل سبک‌های دلبستگی، تجربه‌های تروما، ویژگی‌های شخصیتی خاص و حتی فرهنگ هستند. برخلاف تصور عمومی که گاهی این تمایلات را نشانه‌ای از آسیب‌های روانی یا اختلال در نظر می‌گیرد، یافته‌های علمی نشان می‌دهند که BDSM می‌تواند بخشی از تنوع طبیعی در تمایلات جنسی باشد. ما این مقاله را به قصد تشویق یا تقبیه این نوع رابطۀ جنسی تهیه نکرده‌ایم، بلکه در این مقاله قصد داریم تا شما را با خلاصه‌ای از جدیدترین یافته‌های علمی در این باره آشنا کنیم و لینک هر مقاله را هم برای مطالعۀ بیشتر خودتان در انتها قرار خواهیم داد. همچنین، 4 توصیه اصلی درباره رابطه جنسی BDSM با شما به اشتراک می‌گذاریم. 

تمایلات جنسی، دریچه‌ای به شناخت بهتر به خود

تمایلات جنسی انسان‌ها فقط به نیازهای بدنی محدود نمی‌شوند. آن‌ها می‌توانند بازتابی از تجربه‌های زیستی، ویژگی‌های شخصیتی و سبک‌های ارتباطی فرد باشند. شناخت این تمایلات، می‌تواند ما را به درک عمیق‌تری از خود و روابط‌مان برساند. موضوع مهم این است که این تفاوت‌ها را شناسایی و تصدیق‌ کنیم. ممکن است تمایلات ما و شریک عاطفی مان متفاوت باشد که خب همیشه جا برای گفت و گو هست. 

BDSM چیست؟

BDSM مجموعه‌ای از گرایش‌های جنسی است که شامل بندگی (Bondage)، انضباط (Discipline)، سلطه‌گری/تسلیم‌گری (Dominance/Submission) و سادیسم/مازوخیسم (Sadism/Masochism) می‌شود. در این نوع روابط، دو طرف با رضایت کامل و از پیش تعیین‌شده، نقش‌هایی را بازی می‌کنند که با کنترل، تسلیم، تحریک‌های بدنی یا روانی، و گاهی درد همراه است. هدف، رسیدن به لذت، اعتماد، نزدیکی یا تجربه‌های عمیق روانی است. اصول بنیادین این روابط تحت عنوان SSC که خلاصه‌ی سه کلمه‌ی Safe, Sane, Consensual (ایمن، عقلانی، توافقی) است، شناخته می‌شود. توافق و رضایت (Consensual) به این معناست که هر فعالیتی باید با رضایت آگاهانه، شفاف و دوجانبه انجام شود. هیچ‌یک از طرفین نباید تحت فشار، اجبار یا سوءاستفاده وارد رابطه شوند. رضایت می‌تواند در هر زمان بازپس گرفته شود و پایه‌ی اصلی رابطه‌ای سالم در BDSM است. عقلانی (Sane) بودن به این اشاره دارد که فعالیت‌ها باید از نظر روانی و هیجانی برای طرفین قابل‌درک و منطقی باشند. یعنی افراد در حالت هوشیاری، سلامت روان و درک کامل از نقش‌ها و محدودیت‌ها وارد رابطه می‌شوند. عقلانی بودن یعنی دانستن اینکه چرا وارد این نقش‌ها می‌شوی، چگونه باید آنها را انجام دهی، و چه وقت باید متوقفشان کنی. ایمن (Safe) بودن به این اصل اشاره می‌کند که روابط BDSM نباید به آسیب واقعی و جدی منجر شوند. استفاده از وسایل ایمن، رعایت نکات بهداشتی و داشتن کلمه‌ی توقف (safeword) بخشی از پروتکل‌های مرسوم این روابط است. درد یا کنترل در این روابط باید در چارچوب مشخص و با حفظ سلامت جسمی و روانی اعمال شود. به نظر می‌رسد که BDSM برخلاف کلیشه‌های رایج، نه‌تنها بر مبنای سلطه‌طلبی صرف نیست، بلکه برای بسیاری از افراد راهی برای تجربه‌ی اعتماد عمیق، رهاشدگی کنترل‌شده، خودشناسی و ایجاد ارتباطی متفاوت و معنادار است.

سبک‌های دلبستگی و تمایلات جنسی BDSM

سبک دلبستگی (Attachment Style) افراد می‌تواند نقش مهمی در تمایلات جنسی و انتخاب‌های آنان ایفا کند. سبک دلبستگی به روابط اولیه افراد با مراقبانشان در دوران کودکی برمی‌گردد و این روابط می‌توانند بر نحوه برقراری روابط در بزرگسالی تاثیر بگذارند. چهار سبک دلبستگی اصلی وجود دارد: ایمن، اجتنابی، مضطرب-پیش‌مشغول، و اجتنابی-مضطرب. هر کدام از این سبک‌ها می‌توانند به نوعی بر تمایلات و رفتارهای جنسی فرد تاثیر بگذارند. افراد دارای سبک دلبستگی ایمن، معمولاً روابط صمیمی و رضایت‌بخشی دارند. آن‌ها راحت‌تر احساسات خود را بیان می‌کنند و نسبت به نزدیکی جسمی و عاطفی احساس امنیت دارند. افراد دارای سبک دلبستگی اجتنابی این افراد تمایل دارند از صمیمیت دوری کنند و وابستگی را نشانه ضعف بدانند. در روابط جنسی نیز ممکن است بیشتر به جنبه‌های جسمی توجه کنند تا عاطفی. افراد دارای سبک دلبستگی مضطرب-پیش‌مشغول، معمولاً نیاز شدیدی به تأیید و توجه دارند. ممکن است از رابطه جنسی برای احساس امنیت یا اثبات ارزشمندی خود استفاده کنند. افراد دارای سبک دلبستگی دوگانه (دورویانه یا اجتنابی-مضطرب) هم همزمان از صمیمیت می‌ترسند و به آن نیاز دارند. رفتارهایشان ممکن است متناقض باشد؛ گاهی به‌شدت وابسته و گاهی دوری‌گزین.

در یک مطالعه در بلژیک (Turban et al., 2021)، پژوهشگران دریافتند که علاقه‌مندان به BDSM بیشتر از دیگران دارای سبک دلبستگی ایمن یا مضطرب-پیش‌مشغول هستند. سبک ایمن با نقش سلطه‌گر و سبک مضطرب با نقش تسلیم‌گر همبستگی داشت. این یافته نشان می‌دهد که تمایلات BDSM لزوماً ناشی از ناتوانی در ارتباط نیست، بلکه می‌تواند با سبک‌های متفاوت ارتباطی مرتبط باشد. در مطالعه‌ای در چین (Li, 2024)، بیش از ۳۰۰۰ نفر شرکت کردند که نیمی از آن‌ها تجربۀ رابطۀ جنسی به شکل BDSM داشتند. این پژوهش نشان داد که سبک دلبستگی ایمن و اجتنابی با نقش سلطه‌گر و سبک دلبستگی مضطرب با نقش تسلیم‌گر در ارتباط است. جالب اینجاست که ۶۰.۵٪ از زنان علاقه‌مند به BDSM در نقش تسلیم‌گر ظاهر شدند و بالاترین میزان اضطراب جدایی را گزارش دادند. به‌طور کلی، سبک دلبستگی بزرگسالان شامل ابعاد نزدیکی، وابستگی و اضطراب است که هر یک می‌تواند مسیر متفاوتی برای شکل‌گیری هویت BDSM ترسیم کند. همچنین فرهنگ نیز نقش مهمی در این انتخاب‌ها داشت: در فرهنگ چین، مردان بیشتر در نقش سلطه‌گر و زنان در نقش تسلیم‌گر ظاهر شدند. این یافته‌ها نقش تأثیرات اجتماعی، تربیتی و انتظارات جنسیتی را در شکل‌دهی به نقش‌ها در روابط BDSM برجسته می‌کنند.

تجربه تروما و تمایلات BDSM

یکی از فرضیات مطرح شده در ارتباط با تمایلات BDSM این است که تجربه تروما، به ویژه تروماهای جنسی در کودکی، می‌تواند منجر به گرایش فرد به سمت این نوع از تمایلات شود. در این راستا، مطالعه بلژیکی همچنین نشان داد که علاقه‌مندان به BDSM در مقایسه با جمعیت عمومی، میزان بیشتری از تروماهای فیزیکی در بزرگسالی را تجربه کرده‌اند، اما در مورد تروماهای جنسی یا دوران کودکی تفاوت معناداری وجود نداشت. این یافته‌ها این باور را که BDSM صرفاً نتیجه آسیب‌های روانی است، به چالش می‌کشند. برخی از افراد ممکن است از تجربه BDSM به عنوان راهی برای بازسازی احساس کنترل یا پردازش احساسات گذشته استفاده کنند، اما این موضوع برای همه صدق نمی‌کند.

ویژگی‌های شخصیتی و تمایل به BDSM

در مطالعه‌ای بزرگ در فنلاند (Paarnio et al., 2023) با بیش از ۸۰۰۰ شرکت‌کننده، ۳۸٪ از افراد به BDSM علاقه نشان دادند. این میزان در افراد نادگرجنس‌گرا بیشتر (۶۳٪) بود. افراد جوان‌تر نیز نسبت به گروه‌های سنی بالاتر، گرایش بیشتری به این فعالیت‌ها داشتند. یافته‌ها نشان داد که افراد علاقه‌مند به BDSM در مقایسه با دیگران، به‌طور معناداری گشودگی بیشتری به تجربه دارند. همچنین، میزان صمیمیت (Honesty-Humility) و وظیفه‌شناسی (Conscientiousness) آن‌ها به‌طور جزئی پایین‌تر بود، گرچه اندازه اثر این تفاوت‌ها کوچک بود. به‌طور کلی، این پژوهش یکی از جامع‌ترین مطالعات ملی درباره BDSM در جهان است که به نرمال‌سازی این تمایلات کمک می‌کند.

سلامت روان و تمایل به BDSM

در مطالعه‌ای در آلمان (Wismeijer & van Assen, 2013)، مشخص شد که علاقه‌مندان به BDSM نسبت به جمعیت عمومی سلامت روانی بالاتری دارند. آن‌ها سطح روان‌رنجوری پایین‌تری داشتند، خودپنداره بهتری داشتند و کنترل بیشتری بر زندگی‌شان احساس می‌کردند. این مطالعه یکی از نخستین شواهدی بود که نگاه آسیب‌شناسانه به BDSM را زیر سؤال برد. همچنین نشان داده شد که این افراد در روابط عاطفی خود احساس رضایت بیشتری دارند و بهتر می‌توانند خواسته‌ها و نیازهایشان را در رابطه بیان کنند.

نقش ساختار روان‌شناختی و فرهنگ در انتخاب نقش سلطه‌گر – تسلیم‌گرا در BDSM

مطالعه‌ای دیگر در اتریش (Weierstall & Giebel, 2021) نشان داد که انتخاب نقش سلطه‌گر یا تسلیم‌گر در روابط BDSM با نیازهای روانی مشخصی مرتبط است. افراد سلطه‌گر بیشتر به تحریک، کنترل، و ساختار علاقه دارند، در حالی که افراد تسلیم‌گرا به اعتماد، رهایی و کاهش اضطراب تمایل دارند. این یافته‌ها تأکید می‌کنند که نقش‌ها در BDSM صرفاً بر اساس قدرت نیستند، بلکه با نیازهای روانی خاصی هم‌راستا هستند. مطالعه انجام‌شده در چین نشان داد که فرهنگ می‌تواند الگوهای رفتاری در BDSM را شکل دهد. در جامعه‌ای با انتظارات سنتی، مانند چین، مشاهده شد که مردان بیشتر در نقش سلطه‌گر و زنان در نقش تسلیم‌گر قرار می‌گیرند. این یافته‌ها با سایر مطالعات بین‌فرهنگی نیز هم‌راستا هستند که نشان می‌دهند گرچه تمایلات جنسی جهانی‌اند، اما بروز آن‌ها تا حد زیادی فرهنگی است. بنابراین، نمی‌توان تمایلات BDSM را فارغ از بافت فرهنگی تحلیل کرد.

4 توصیه برای برقراری رابطه BDSM

برخی ممکن است نگران پیامدهای این نوع روابط باشند. اما وقتی رابطه‌ی BDSM به شکل ایمن، عقلانی و با رضایت کامل انجام شود، می‌تواند تجربه‌ای مثبت، رضایت‌بخش و حتی تقویت‌کننده‌ی اعتماد بین دو نفر باشد. در ادامه،در صورت تمایل می‌توانید 4 توصیه از دکتر فلاح، روان‌درمانگر و پژوهشگر فوق‌دکتری روابط عاطفی را درباره روابط جنسی و روابط عاطفی بشنوید:

1. شناختتان از خودتان را بالا ببرید:
   از منظر روان‌شناختی، بهترین بستر برای تجربه‌ی رابطه‌ی جنسی، یک رابطه‌ی عاطفی سالم، زنده و متعادل است. برای حضور مؤثر در چنین رابطه‌ای، اولین گام، افزایش شناخت از خود است؛ شناختی که هم شامل ویژگی‌های شخصیتی، نقاط ضعف و قوت، ارزش‌ها و مهارت‌های فردی‌تان می‌شود و هم دربرگیرنده‌ی آگاهی نسبت به سبک دلبستگی، نیازهای عاطفی و مرزهای روانی‌تان است. هر چه دانش روان‌شناختی و کاربردی‌تان از خودتان بیشتر باشد، با اعتماد بیشتری در رابطه ظاهر می‌شوید و کمتر تحت تأثیر فشارهای ناخواسته قرار می‌گیرید. استفاده از برخی تست‌های روان‌شناختی علمی نظیر این تست‌های رایگان و تخصصی، می‌تواند نقطه شروع خوبی باشد.
2. به خودتان احترام بگذارید:
   احترام به خود، اتفاقی نیست؛ بلکه نتیجه‌ی فرآیندی عمیق در رشد فردی است. کسی که به خودآگاهی روان‌شناختی رسیده باشد، می‌تواند تصویری متعادل و واقع‌گرایانه از خود داشته باشد. این خودشناسی، پایه‌ای برای برخورد محترمانه با خود و در نتیجه برای داشتن روابطی سالم‌تر است. افرادی که خود را بهتر می‌شناسند، نیازهای عاطفی خود را شفاف‌تر بیان می‌کنند و در مواجهه با خواسته‌های جنسی یا عاطفی شریکشان، انتخاب‌های آگاهانه‌تری دارند.
3. مرزهایتان در رابطه را روشن کنید:
   داشتن یا نداشتن علاقه به BDSM نه نشانه‌ی سلامت روان است و نه اختلال. علاقه‌مندی یا بی‌علاقگی به این نوع رابطه، مثل تفاوت سلیقه در رنگ‌هاست. مهم این است که بدانید علاقه یا عدم علاقه‌تان از کجا می‌آید و بتوانید آن را با صداقت و بدون شرم در رابطه بیان کنید.
   مرزگذاری روشن یکی از ابزارهای اساسی برای محافظت از خود در رابطه است. مرزهای شما باید بازتابی از شناخت و احترام به خودتان باشند. کسی که خود را جدی می‌گیرد، «نه» گفتن را بلد است، و کسی که به دیگران احترام می‌گذارد، «نه» شنیدن را هم می‌پذیرد. یادتان باشد که شما هرگز نباید وارد هیچ نوع رابطه‌ی جنسی شوید که با آن احساس راحتی نمی‌کنید. علاقه‌مندی به BDSM یا هر گرایش دیگر، هیچ‌گاه نباید تبدیل به ابزار فشار یا اجبار شود.
4. دریچه را برای گفت‌وگو باز بگذارید:
   کسی که به خودش اعتماد دارد، توانایی شنیدن دیدگاه‌ها و خواسته‌های شریک عاطفی‌اش را نیز دارد—البته تا جایی که این خواسته‌ها آسیب‌زا نباشند. گفت‌وگوی صادقانه و محترمانه می‌تواند بسیاری از سوءتفاهم‌ها را برطرف کند و جلوی تنش‌ها و گره‌های عاطفی را بگیرد. توصیه می‌شود که این گفت‌وگو فقط محدود به مسائل جنسی نباشد، بلکه دیگر حوزه‌های رابطه مثل عواطف، آینده، نیازها و ترس‌ها را هم در بر بگیرد. رابطه‌ای که در آن گفت‌وگو ممنوع یا تابو باشد، رابطه‌ای شکننده و ناپایدار خواهد بود.  در نهایت، رابطه‌ی جنسی سالم، تنها زمانی رضایت‌بخش خواهد بود که بر پایه‌ی خودآگاهی، مرزگذاری، احترام متقابل و گفت‌وگوی مداوم بنا شده باشد. این اصول به‌ویژه در روابط BDSM اهمیت دوچندان پیدا می‌کنند.

اگر فکر می‌کنید در این زمینه‌ها به صحبت با روان‌درمانگر (تراپیست) نیاز دارید، می‌توانید از طریق این لینک درخواست ارزیابی تخصصی رایگان داشته باشید.

منابع مقالات علمی استفاده شده در این مطلب:

Li, S. (2024). The psychology of kink: A cross-sectional survey investigating the association between adult attachment style and BDSM-related identity choice in China. Archives of Sexual Behavior, 53(7), 2269–2276. https://doi.org/10.1007/s10508-024-02829-1

Paarnio, R., Varjonen, S., & Santtila, P. (2023). The prevalence of BDSM in Finland and the association between BDSM interest and personality traits. Current Psychology, 43, 12296–12309. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04370-6

Turban, S., Wismeijer, A., & van Berlo, W. (2021). The association between BDSM interest and attachment style, childhood trauma, and psychological functioning. Current Psychology, 40, 3803–3815. https://doi.org/10.1007/s12144-019-00306-w

Wismeijer, A. A. J., & van Assen, M. A. L. M. (2013). Psychological characteristics of BDSM practitioners. Journal of Sexual Medicine, 10(8), 1943–1952. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3791877/

Weierstall, R., & Giebel, H. (2021). A reasoned look at sadomasochism and sexuality: Motivation and meaning among practitioners. Sexuality & Culture, 7(2), 129–143. https://doi.org/10.13169/sexmedia.7.2.0129